Ju-jitsu – co to jest? Historia, techniki i zasady

Czym jest Ju—jitsu — definicja i pochodzenie

Jujutsu to tradycyjna japońska sztuka walki, której nazwa oznacza „sztukę łagodności” lub „sztukę ustępowania”.

Jujutsu jest matką wielu popularnych sztuk walki, z której wywodzą się takie dyscypliny jak:

• Judo – skoncentrowane na rzutach i rywalizacji sportowej.

• Aikido – skupione na harmonii ruchu i rozwoju duchowym.

• Brazylijskie jiu-jitsu (BJJ) – wyspecjalizowane w walce w parterze.

Techniki jujutsu — co obejmują?

Arsenał jujutsu jest bardzo szeroki i wszechstronny, ponieważ zaprojektowano je jako kompletny system bojowy.

Podstawowy podział technik w jujutsu wygląda następująco:

• Rzuty i obalenia (Nage-waza) – techniki mające na celu wytrącenie przeciwnika z równowagi i sprowadzenie go do parteru. Wykorzystują siłę i ruch rywala, dzięki czemu możliwe staje się powalenie nawet znacznie potężniejszego przeciwnika.

• Dźwignie na stawy (Kansetsu-waza) – esencja jujutsu. Polegają na precyzyjnym wywieraniu nacisku na stawy (łokcie, nadgarstki, barki, kolana) poza ich naturalny zakres ruchu, co zmusza przeciwnika do natychmiastowego poddania się.

• Duszenia (Shime-waza) – techniki polegające na uciskaniu tętnic szyjnych lub dróg oddechowych, co w kontrolowany sposób prowadzi do utraty przytomności i natychmiastowego zakończenia walki.

• Uderzenia i kopnięcia (Atemi-waza) – w tradycyjnym jujutsu uderzenia w punkty witalne (atemi) służą do osłabienia przeciwnika, stworzenia luki w jego obronie i ułatwienia wykonania rzut lub dźwignię.

• Trzymania i kontrola w parterze (Osaekomi-waza) – techniki unieruchamiania przeciwnika na ziemi, które pozwalają na pełną kontrolę nad sytuacją i płynne przejście do dźwigni lub duszenia.

To właśnie ta wszechstronność odróżnia klasyczne jujutsu od jego wyspecjalizowanych potomków jak BJJ czy judo. Połączenie tych wszystkich elementów tworzy kompletny system samoobrony, skuteczny w różnych scenariuszach.

Historia jujutsu — rozwój i wpływy

Korzenie jujutsu sięgają feudalnej Japonii, gdzie przez setki lat rozwijano je jako element wyszkolenia samurajów. Był to zbiór technik walki wręcz (kumi-uchi), pozwalający zneutralizować opancerzonego przeciwnika po utracie broni za pomocą rzutów, dźwigni i uderzeń w czułe punkty.

Wraz z nastaniem spokojniejszego okresu Edo (1603-1868) rola jujutsu zaczęła się zmieniać. Z brutalnej sztuki wojennej przekształciło się w usystematyzowaną metodę samoobrony i rozwoju osobistego.

Przełomowym momentem w historii jujutsu okazała się restauracja Meiji pod koniec XIX wieku. Upadek klasy samurajów wywołał kryzys tradycyjnych sztuk walki.

Wpływ japońskiej sztuki walki szybko przekroczył granice kraju. Na początku XX wieku mistrzowie tacy jak Mitsuyo Maeda podróżowali po świecie, demonstrując swoje umiejętności.

Jujutsu dotarło do Polski już pod koniec XIX wieku, jednak jego prawdziwy rozkwit nastąpił w latach 80. XX wieku, kiedy to powstało wiele klubów, które do dziś pielęgnują tradycyjne i nowoczesne formy tej sztuki walki.

System pasów w jujutsu — jak działa?

System pasów w jujutsu, podobnie jak w innych japońskich sztukach walki, jest wizualnym odzwierciedleniem poziomu zaawansowania adepta. To nie tylko znak umiejętności, ale także symbol przebytej drogi i motywacja do dalszego rozwoju. System ten dzieli się na stopnie uczniowskie (kyu) i mistrzowskie (dan).

Droga każdego adepta rozpoczyna się od białego pasa, który symbolizuje czystość, niewinność i gotowość do nauki. Wraz ze zdobywaniem wiedzy i umiejętności, uczeń zdaje egzaminy na kolejne stopnie kyu.

• Biały pas – 9 kyu

• Żółty pas – 8 kyu

• Pomarańczowy pas – 7 kyu

• Zielony pas – 6 kyu

• Niebieski pas – 5 i 4 kyu

• Brązowy pas – 3, 2 i 1 kyu

Po osiągnięciu 1 kyu (brązowy pas) adept może przygotowywać się do egzaminu na pierwszy stopień mistrzowski (1 dan), symbolizowany przez czarny pas. To jednak nie koniec drogi, lecz początek nowego etapu w doskonaleniu umiejętności. Różne organizacje i style mogą mieć odmienne systemy kolorów oraz wymagań, ale fundamentalna idea stopniowania postępów pozostaje niezmienna.

Zasady jujutsu — filozofia i podejście

Sercem jujutsu jest zasada „ustąp, aby zwyciężyć”. Zamiast konfrontować siłę z siłą, uczy ono, jak wykorzystać energię i pęd atakującego przeciwko niemu samemu.

Wyobraź sobie sztywny dąb i giętką wierzbę podczas wichury. Dąb, stawiając opór, może się złamać, podczas gdy wierzba, uginając się pod naporem wiatru, przetrwa nienaruszona.

Ta filozofia przekłada się na techniki, które opierają się na precyzji, kontroli i zrozumieniu mechaniki ludzkiego ciała. Celem nie jest zniszczenie oponenta, lecz jego skuteczna neutralizacja, minimalizująca ryzyko kontuzji dla obu stron.

Nowoczesne jujutsu — adaptacje i style

Jujutsu to żywa sztuka walki, która przez dziesięciolecia ewoluowała, dostosowując się do współczesnych potrzeb. Nowoczesne systemy czerpią z klasycznych technik, łącząc je z elementami sportu i skutecznej samoobrony, zachowując przy tym swoją podstawową filozofię „ustępliwości”.

Różne szkoły jujutsu poszły odmiennymi ścieżkami. Niektóre skupiły się na tworzeniu systemów samoobrony dla służb mundurowych, w których liczy się szybkie i bezpieczne obezwładnienie napastnika.

Z pnia tradycyjnego jujutsu wyrosły dwie bardzo popularne i wpływowe sztuki walki, które zyskały globalne uznanie:

• Judo – stworzone przez Jigorō Kanō jako bezpieczniejsza, sportowa wersja jujutsu. Skupia się na rzutach i chwytach, stając się dyscypliną olimpijską promującą rozwój fizyczny i moralny.

• Brazylijskie jiu-jitsu (BJJ) – styl rozwinięty w Brazylii przez rodzinę Gracie, który koncentruje się na walce w parterze. To właśnie BJJ zrewolucjonizowało świat MMA i jest dziś uznawane za jeden z najskuteczniejszych systemów grapplingowych.

Choć każdy z tych stylów ma swoją specyfikę, wszystkie dzielą wspólne korzenie się i filozofię. Niezależnie od tego, czy celem jest mistrzostwo sportowe, nauka samoobrony, czy poprawa sprawności fizycznej, nowoczesne jujutsu oferuje wszechstronną ścieżkę rozwoju.