Sumo zasady – przewodnik po zasadach i rytuałach

Podstawowe zasady sumo — jak odbywają się walki

Zasady sumo, choć z pozoru wydają się proste, zawierają głęboką tradycję i precyzję.

Dohyō — ring sumo i jego znaczenie

Pole walki w sumo, czyli dohyō, to znacznie więcej niż zwykły ring. Jest to podwyższony gliniany podest, na którym wyznaczono okrąg o średnicy 4,57 metra, otoczony grubą, słomianą liną.

Przestrzeń wokół dohyō również odgrywa kluczową rolę, a każda osoba pełni ściśle określoną funkcję, co podkreśla rytualny charakter sportu:

• Gyōji – sędzia główny prowadzący walkę na ringu.

• Shimpan – arbitrzy zasiadający wokół ringu, którzy mogą podważyć decyzję sędziego.

• Yobidashi – osoby odpowiedzialne za wywoływanie zapaśników na ring i inne zadania organizacyjne.

• Tokoyama – mistrzowie fryzjerstwa, którzy dbają o tradycyjne uczesanie rikishi.

Kimarite — techniki zwycięstwa w sumo

Każdą walkę sumo kończy ogłoszenie przez sędziego kimarite – oficjalnej techniki, która dała zwycięstwo.

Do najpopularniejszych technik należą:

• Yori-kiri – klasyczne wypchnięcie przeciwnika z ringu przy jednoczesnym trzymaniu jego pasa (mawashi).

• Oshi-dashi – wypchnięcie rywala za pomocą serii pchnięć dłońmi, bez chwytu za pas.

• Uwate-nage – efektowny rzut przez biodro.

• Tsuri-dashi – podniesienie przeciwnika i wyniesienie go poza dohyō.

Wybór odpowiedniej techniki dowodzi, że sumo to nie tylko masa, ale przede wszystkim doskonała równowaga, szybkość i umiejętność wykorzystania siły rywala.

Hierarchia w sumo — rangi i kategorie

Świat sumo opiera się na ścisłej, piramidalnej hierarchii (banzuke), która decyduje o każdym aspekcie życia zawodnika. System ten dzieli zapaśników na sześć głównych dywizji:

Dywizje profesjonalne (sekitori):

• Makuuchi (najwyższa dywizja)

• Jūryō

Dywizje uczniowskie:

• Makushita

• Sandanme

• Jonidan

• Jonokuchi

Awans do dywizji jūryō lub makuuchi oznacza zdobycie statusu profesjonalisty (sekitori), a wraz z nim – prawa do comiesięcznego wynagrodzenia.

Na szczycie piramidy znajduje się dywizja makuuchi – cel i marzenie każdego zapaśnika.

Absolutnym zwieńczeniem kariery jest zdobycie najwyższej rangi – yokozuna, czyli wielkiego mistrza.

Awans i spadek w hierarchii zależą wyłącznie od wyników osiąganych podczas oficjalnych turniejów (honbasho).

Rangi sumo — od maegashira do yokozuna

Wspinaczka na szczyt w świecie sumo to długa i wymagająca droga, a jej kluczowe etapy rozgrywają się w najwyższej dywizji makuuchi.

Prawdziwy Olimp sumo zaczyna się od rang tytułowych, określanych wspólnym mianem san’yaku.

Tym szczeblem jest ranga ōzeki, czyli „czempiona”. Awans na ten poziom wymaga nie tylko talentu, ale i żelaznej konsekwencji.

Na samym szczycie piramidy stoi yokozuna – wielki mistrz. To tytuł, którego nie można stracić w wyniku słabych występów, jednak droga do jego zdobycia jest najtrudniejsza.

Rytuały sumo — tradycje przed walką

Każda walka sumo to spektakl, w którym sportowa rywalizacja nierozerwalnie splata się z głęboką tradycją i ceremoniami Shintō.

Do najbardziej rozpoznawalnych rytuałów należy rzucanie soli (shio-maki). Zapaśnicy rozsypują ją na dohyō, co w tradycji Shintō symbolizuje oczyszczenie areny i wypędzenie złych duchów.

Ceremonia shiko — oczyszczanie areny

Do najbardziej charakterystycznych i widowiskowych rytuałów należy shiko. Polega on na naprzemiennym, powolnym unoszeniu nóg wysoko w górę, a następnie potężnym uderzeniu stopą o glinianą powierzchnię dohyō. Ten gest, pełen mocy i skupienia, ma podwójne znaczenie, łącząc w sobie wymiar duchowy i czysto fizyczny.

Zgodnie z wierzeniami Shintō, głośne tupnięcie ma symbolicznie pacyfikować ziemię oraz wypędzać z niej złe duchy i negatywną energię.

Jednocześnie shiko to niezwykle skuteczne ćwiczenie fizyczne. Ruch ten wzmacnia mięśnie nóg, bioder i dolnej części pleców, a także poprawia równowagę i elastyczność.

Turnieje sumo — jak są organizowane

Sercem zawodowego sumo są wielkie turnieje, znane jako honbasho.

Struktura turnieju jest prosta, ale bezlitosna: każdy zawodnik z dwóch najwyższych dywizji walczy raz dziennie przez 15 dni.

Nad przebiegiem turniejów czuwa Japońskie Stowarzyszenie Sumo. Odbywają się one sześć razy w roku w czterech miastach:

• Tokio (trzy turnieje w arenie Ryōgoku Kokugikan)

• Osaka (jeden turniej)

• Nagoja (jeden turniej)

• Fukuoka (jeden turniej)

Kokugikan — główna arena sumo

Arena Ryōgoku Kokugikan to prawdziwa świątynia japońskiego sumo, zlokalizowana w sercu tokijskiej dzielnicy Ryōgoku.

Arena, mogąca pomieścić około 13 000 widzów, tworzy niepowtarzalną atmosferę, w której starożytne rytuały shintoistyczne przeplatają się z dynamiczną rywalizacją sportową.

Dieta zapaśników sumo — co jedzą rikishi

Imponująca masa ciała zapaśników sumo wynika ze starannie zaplanowanej, wysokokalorycznej diety, która jest równie ważnym elementem ich życia co trening.

Podstawą diety rikishi jest specjalny gulasz chanko-nabe – bogaty w białko i kalorie posiłek gotowany w jednym garnku. Każda „stajnia” (heya) ma na niego własny przepis, ale typowe składniki to:

• Źródła białka: kurczak, wieprzowina, ryby, tofu.

• Warzywa: kapusta pekińska, grzyby shiitake, marchew i inne.

Wszystko to podawane jest z dużymi porcjami ryżu, który dostarcza niezbędnych węglowodanów.

Kluczowy jest również harmonogram posiłków. Zapaśnicy sumo zazwyczaj pomijają śniadanie, aby po intensywnym porannym treningu zjeść gigantyczny obiad.